Hiểu gout.
Chủ động chăm sóc mình.

Gout là viêm khớp do tinh thể urat tích tụ. Acid uric có thể tăng vì cơ thể tạo nhiều hoặc thải qua thận chưa đủ; không chỉ do một bữa ăn. Giữa các cơn, khớp có thể không đau nhưng tinh thể vẫn còn.

Hạt tophi là khối lắng đọng urat dưới da. Acid uric cao đơn thuần không đồng nghĩa đã mắc gout; chẩn đoán cần bác sĩ đánh giá.

Nguồn: American College of Rheumatology — Gout.

Bác sĩ cũng có thể chọn mức thấp hơn khi viêm khớp gout mạn hoặc vẫn lên cơn thường xuyên. Duy trì mức mục tiêu giúp tinh thể tan dần và hạn chế tổn thương khớp.

Thuốc hạ acid uric thường cần duy trì lâu dài, thường suốt đời. Không tự bỏ thuốc vì hết đau hay một lần xét nghiệm đã tốt.

Nguồn: NICE NG219 — mục tiêu và điều trị lâu dài.

• Thuốc hạ acid uric như allopurinol: kiểm soát urat lâu dài, không dùng để cắt đau ngay.
• Thuốc chống viêm/cắt cơn giúp giảm đau và sưng. Dùng đúng loại, liều và thời gian trong đơn.
• Khi mới bắt đầu hạ uric, vẫn có thể lên cơn. Điều đó chưa chứng minh thuốc không hiệu quả; liên hệ bác sĩ để xử trí, không tự tăng giảm thuốc.

Đem theo danh sách mọi thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng. Đừng tự thêm thuốc gout của người khác.

Nguồn: Arthritis UK — Allopurinol.

Colchicine không phải thuốc hạ acid uric. Vai trò thường gặp của colchicine liều dự phòng là giảm nguy cơ bùng cơn gout trong giai đoạn bắt đầu hoặc tăng liều thuốc hạ uric.

Khi acid uric được kéo xuống, các lắng đọng urat trong cơ thể bắt đầu thay đổi. Chính giai đoạn đầu này có thể làm cơn gout xuất hiện nhiều hơn dù thuốc hạ uric vẫn đang đi đúng hướng. Vì vậy bác sĩ có thể cho colchicine dùng kèm trong một thời gian để “che” giai đoạn dễ bùng cơn.

Thời gian không giống nhau ở mọi người. NICE khuyến nghị có thể dùng colchicine dự phòng trong lúc đang đưa acid uric về mục tiêu; ACR khuyến nghị dự phòng chống viêm ít nhất 3–6 tháng khi bắt đầu ULT và đánh giá tiếp nếu vẫn còn cơn.

Không tự kéo dài, tăng liều hoặc dùng lại colchicine cũ. Bệnh thận, bệnh gan và một số thuốc dùng cùng có thể làm thay đổi cách dùng và nguy cơ tác dụng không mong muốn.

Nguồn: NICE NG219 — dự phòng cơn khi bắt đầu/tăng liều ULT; American College of Rheumatology — 2020 Gout Guideline.

Không cần kiêng hết đạm hoặc tất cả rau có purin. Hiện chưa đủ bằng chứng cho thấy một chế độ ăn cụ thể có thể tự ngăn cơn gout hoặc hạ acid uric một cách đáng tin cậy. Chọn chế độ ăn cân bằng và khẩu phần phù hợp.

Bệnh thận, đái tháo đường hoặc bệnh kèm khác có thể cần chế độ ăn riêng. Không có một “thực đơn chữa khỏi gout” áp dụng cho mọi người.

Nguồn: NICE NG219 — ăn uống và lối sống; ACR — gout.

• Uống nước đều, tránh mất nước. Nếu bác sĩ đã dặn hạn chế dịch, tuân thủ lượng được hướng dẫn.
• Nếu thừa cân, giảm cân từ từ; tránh nhịn đói hoặc giảm cân cấp tốc.
• Vận động đều, vừa sức; giảm tải khớp đang sưng đau.
• Hạn chế bia rượu và bỏ thuốc lá.

Nguồn: NHS — sinh hoạt khi mắc gout.

Dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch bác sĩ đã kê. Nghỉ và kê cao chi đau; có thể chườm lạnh qua khăn, tối đa 20 phút mỗi lần. Tránh tì đè lên khớp.

Nếu chưa có kế hoạch xử trí hoặc thuốc thường dùng không giúp, liên hệ bác sĩ. Nếu kèm sốt hoặc đau tăng nhanh, xem phần “Cần khám ngay” bên dưới.

Nguồn: NHS — xử trí cơn gout.

Mang đơn đang dùng, kết quả xét nghiệm, ghi lại số cơn đau và tác dụng không mong muốn. Hỏi bác sĩ: “Mục tiêu uric của tôi là bao nhiêu? Khi nào xét nghiệm lại? Nếu lên cơn thì dùng thuốc nào?”

Việc tái khám giúp điều chỉnh thuốc theo acid uric và theo dõi bệnh kèm như bệnh thận, huyết áp, tim mạch.

Nguồn: NICE — theo dõi điều trị; ACR — bệnh kèm.